Áp dụng theo thông tư 48/2019/TT-BTC và thông tư 99/2025/TT-BTC
1) Thông tư 48/2019/TT-BTC hướng dẫn trích lập và xử lý dự phòng giảm giá hàng tồn kho, tổn thất đầu tư, nợ phải thu khó đòi và bảo hành doanh nghiệp.
2) Khoản trích lập này là căn cứ xác định chi phí được trừ khi tính thuế TNDN nếu đáp ứng điều kiện theo quy định.
3) Việc ghi nhận kế toán dự phòng giảm giá hàng tồn kho thực hiện theo thông tư 99/2025/TT-BTC và chuẩn mực kế toán Việt Nam số 02 - hàng tồn kho.
Lưu ý: Muốn trích lập đúng và được chấp nhận về thuế thì phải vừa đúng căn cứ pháp lý, vừa có bảng tính và hồ sơ phù hợp.
Chỉ trích lập khi giá trị thuần thấp hơn giá gốc.
1) Chỉ trích lập khi có bằng chứng cho thấy giá trị thuần có thể thực hiện được của hàng tồn kho thấp hơn giá gốc đang ghi sổ.
2) Dự phòng được xác định tại thời điểm lập báo cáo tài chính, thường là cuối kỳ kế toán năm hoặc cuối kỳ lập báo cáo tài chính.
3) Phải tính riêng cho từng loại vật tư, hàng hóa, sản phẩm tồn kho
Không bù trừ lãi, lỗ giảm giá giữa các mặt hàng với nhau.
4) Gía trị thuần có thể thực hiện được = giá bán ước tính trong điều kiện kinh doanh bình thường - chi phí ước tính để hoàn thành - chi phí ước tính cần thiết để bán.
-->Mức dự phòng cần lập cho từng mặt hàng = số lượng tồn kho thực tế x (giá gốc đơn vị - giá trị thuần có thể thực hiện được đơn vị)
+ Mức dự phòng cần lập = số lượng tồn kho thực tế x (giá gốc đơn vị - giá trị thuần có thể thực hiện được đơn vị)
Nếu giá trị thuần cao hơn hoặc bằng giá gốc thì không trích lập dự phòng.
Lưu ý: * Phải xác định riêng cho từng mặt hàng tồn kho.
* Chỉ dùng số liệu có căn cứ, không ước đoán chung cho cả kho.
* Sai ở công thức hoặc căn cứ đầu vào thì số dự phòng sẽ sai và dễ bị loại khi quyết toán thuế.
+ Số lượng tồn
+ Gía gốc đơn vị
+ Gía gốc tồn kho
+ Gía bán ước tính
+ Chi phí hoàn thành
+ Chi phí bán hàng ước tính
+ Gía trị thuần đơn vị
+ Mức dự phòng cần lập
+ Dự phòng đã lập kỳ trước
+ Trích bổ sung/ hoàn nhập
+ Ghi chú, căn cứ giá
--> Bảng tính phải đủ dữ liệu để đối chiếu được số lượng tồn, giá gốc, giá trị thuần và mức dự phòng cần lập cho từng mặt hàng.
+ Căn cứ xác định chi phí hoàn thành và chi phí bán hàng ước tính.
+ Bảng tính chi tiết theo từng mặt hàng và quyết định/ phê duyệt của doanh nghiệp.
--> Không có đủ căn cứ về giá trị thuần thì không nên trích lập theo cảm tính.
Nợ TK 632 (Gía vốn hàng hóa) / có TK 2294 (dự phòng giảm giá hàng tồn kho)
Nợ TK 2294 / có TK 632
+ Bảng thanh lý hàng tồn kho đã lập dự phòng:
Khi bán: ghi nhận doanh thu và giá vốn theo nghiệp vụ bán hàng thông thường, đồng thời xem xét hoàn nhập phần dự phòng không còn cần thiết.
Cuối mỗi kỳ cần so sánh số dự phòng cần lập với số đã lập để xác định trích bổ sung hay hoàn nhập.
+ Cuối năm, doanh nghiệp còn tồn 100 cái hàng A
+ Gía gốc: 1.000.000đ/cái
+ Gía bán ước tính: 850.000đ/cái
+ Chi phí bán hàng ước tính: 20.000đ/cái
1) Tính gía trị thuần có thể thực hiện được = 850.000 - 20.000 = 830.000 đ/cái
2) Mức dự phòng cần lập = 100 x (1.000.000 - 830.000) = 17.000.000đ
Nếu kỳ trước đã lập 10.000.000đ thì kỳ này trích bổ sung 7.000.000đ
Định khoản: Nợ TK 632 /Có TK 2294: 7.000.000đ
+ Khoản trích lập chỉ nên tính vào chi phí được trừ khi có đủ căn cứ về số lượng tồn kho, giá gốc, giá trị thuần có thể thực hiện được và hồ sơ phê duyệt.
+ Không lập dự phòng theo tỷ lệ ước đoán chung cho toàn bộ kho nếu không có bảng tính chi tiết từng loại hàng tồn kho.
+ Không lập dự phòng cho hàng không thuộc sở hữu của doanh nghiệp, hàng giữ hộ, nhận gia công, ký gửi.
+ Đối với hàng hỏng, hết hạn phải hủy, cần có hội đồng kiểm kê/xử lý, biên bản xác nhận nguyên nhân, quyết định xử lý và chứng từ tiêu hủy nếu phát sinh.
+ Cuối mỗi kỳ lập báo cáo tài chính phải rà soát lại số dư TK 2294 để trích bổ sung hoặc hoàn nhập kịp thời.
-->Làm đúng hồ sơ, đúng bảng tính và đúng bút toán thì khoản dự phòng mới an toàn khi quyết toán thuế.
--------------------------------------------------
Cập nhật lần cuối: 20/08/2026.
Bài viết chỉ mang tính chất tham khảo và có giá trị ở thời điểm cập nhật.
Kế toán Xuân Diệu không đại diện phát ngôn cho bất kỳ cơ quan chức năng nào.
Hộ kinh doanh, cá nhân nên liên hệ Cơ Quan Thuế địa phương trước khi đưa ra quyết định quan trọng nào.